sampling

Τί είναι το sampling, πώς αναπτύχθηκε και πώς καθόρισε την ιστορία της hip-hop αλλά και της μουσικής γενικότερα.

sampling

Αν έχεις ακούσει ποτέ Daft Punk (RIP), The Sugarhill Gang, Beastie Boys, Kanye West, DJ Shadow, και πάει λέγοντας, τότε έχεις ακούσει sample ακόμα κι αν δεν το ξέρεις. Το sampling έγινε ευρέως διαδεδομένο ειδικά ανάμεσα στους επίδοξους hip-hop παραγωγούς των 70ς και 80ς  που βρήκαν έναν γρήγορο και κυρίως οικονομικό τρόπο να φτιάχνουν beats. Φυσικά οι δισκογραφικές απαιτούσαν χρήματα για τη χρήση των κομματιών τους και το ρίσκο ήταν τεράστιο. Οι Beastie Boys, για παράδειγμα, ακόμα πληρώνουν τις μηνύσεις που φάγανε για τo “Paul’s Boutique”. Σήμερα η χρήση sample χωρίς άδεια αποτελεί παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων.

Το sampling, η τεχνική που παίρνει ένα τμήμα ενός υπάρχοντος κομματιού και το επαναχρησιμοποιεί σε ένα άλλο, στη μοντέρνα του εκδοχή γεννήθηκε κάπου στα τέλη των 70ς. Ωστόσο πρώιμες μορφές sampling εντοπίζονται αρκετές δεκαετίες πριν.

1940ς

Ο Γάλλος συνθέτης Pierre Schaeffer ηγήθηκε της musique concrète, μορφή ηχητικής τέχνης ή πειραματικής μουσικής, χρησιμοποιώντας splicing, tape looping και άλλες τεχνικές πάνω σε ήδη ηχογραφημένα τμήματα μουσικής. Αργότερα συνθέτες πειραματικής μουσικής όπως ο John Cage, πήγαν το sampling ένα βήμα παραπέρα χρησιμοποιώντας μαγνητικές ταινίες που έπαιζαν ταυτοχρόνως η μια πάνω απ’ την άλλη.

1960ς

Στα 60ς Τζαμαικανοί dub reggae παραγωγοί ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν υπάρχοντα samples reggae ρυθμών για να κατασκευάσουν τα λεγόμενα riddim tracks. Ως τα 70ς Τζαμαικανοί μετανάστες είχαν φέρει αυτές τις τεχνικές dub reggae sampling στην αμερικάνικη hip-hop.

Σημαντικό ρόλο στο sampling έπαιξε και η εφεύρεση του Chamberlin. Αποτελούμενο από ένα αρμόνιο το οποίο έπαιζε προ-ηχογραφημένους ήχους από διαφορετικά όργανα, το Chamberlin θεωρείται ως προκέρσορας του πρώτου μοντέρνου sampler, Mellotron (1960ς). Την ακόλουθη δεκαετία οι δημιουργοί του συνθεσάιζερ Fairlight CMI επινόησαν τον όρο sampling.

1990s

Στα 70s και 80s block party DJs του Bronx όπως ο Grandmaster Flash έφτιαχναν τα δικά τους sampled beats live χρησιμοποιώντας τεχνικές χειραγώγησης βινυλίου αντί να χρησιμοποιούν μεμονωμένα samples. Τέτοιες τεχνικές sampling έφεραν την επανάσταση στη hip-hop. Αυτό όμως που δεν ήταν πολύ ξεκάθαρο ακόμα ήταν εάν το sampling τελικά αποτελούσε δημιουργικό εργαλείο ή κλοπή.  Στα 90ς ωστόσο όσο η τεχνολογία αναπτυσσόταν όλο και περισσότερο τα samplers του εμπορίου γίνονταν όλο και πιο οικονομικά και με μεγαλύτερες δυνατότητες, με μηχανήματα όπως το E-mu Emulator, Akai S950 και Akai MPC. Το 1996 το “Endtroducing” του DJ Shadow έγινε το πρώτο άλμπουμ αποτελούμενο σχεδόν εξ’ ολοκλήρου από sampled περιεχόμενο.

2000 “Frontier Psychiatrist”- Το πρώτο κομμάτι κατασκευασμένο αποκλειστικά από samples των The Avalanches.

Το πρώτο καταγεγραμμένο sample:

Σύμφωνα με το Guinness Book of World Records το πρώτο ever κομμάτι που περιείχε sampling ήταν “He’s Gonna Step On You Again” (1971) από τον Νοτιοαφρικανό John Kongos. Τμήμα αυτού είναι βασισμένο σε tape loops αφρικανικών ντραμς. Πολλοί, ωστόσο, πιστεύουν ότι έκαναν λάθος. Είναι πιθανό να μπέρδεψαν το κομμάτι με αυτό του Βρετανού Mike Steiphenson. Το δικό του “Burundi Black” περιέχει έναν tribal ρυθμό που έφτιαξαν 25 ντράμερς της φυλής Ingoma στο Burundi και που εμφανιζόταν αρχικά στο άλμπουμ “Musique du Burundi” του 1968.

Η τέχνη του sampling έχει επηρεάσει σχεδόν κάθε γνωστό είδος μουσικής. Ιδίως στην hip-hop, pop και ηλεκρονική αποτελεί ό,τι η κιθάρα για τη rock αντίστοιχα και συνδέεται αδιάρηκτα με τ remix culture. Ένα sample 7 δευτερολέπτων από το “Amen, Brother” των The Winstons, μάλιστα, γέννησε ένα ολόκληρο είδος μουσικής. Γνωστό ως “Amen break” έγινε ο ακρογωνιαίος λίθος της drum ‘n’ base. Είναι επίσης το πιο χρησιμοποιημένο μουσικό sample στην ιστορία.

Μερικά απ’ τα πιο χρησιμοποιημένα samples στη μουσική:

  • Amen, Brother- The Winstons
  • Think (About It)- Lyn Collins
  • Change The Beat- Beside
  • Funky Drummer- James Brown
  • La Di Da Di- Doug E. Fresh & Slick Rick
  • Bring The Noise- Public Enemy
  • Change The Beat- Fab Five Freddy
  • When The Levee Breaks- Led Zeppelin

Το sampling σήμερα

Παρά το γεγονός ότι το clearance, η διαδικασία αδειοδότησης για τη χρήση ενός sample, είναι περίπλοκο και χρονοβόρο, το sampling είναι από τις πιο δημοφιλείς τεχνικές που χρησιμοποιούνται στη μουσική παραγωγή. Πλέον με την εξέλιξη της τεχνολογίας καθένας θεωρητικά μπορεί να κάνει sampling. Ας πάρουμε για παράδειγμα το Regroover, το πρώτο A.I beat making μηχάνημα, που μόλις στα 200 κάτι δολλάρια ανοίγει το δρόμο για απίστευτες δυνατότητες sampling και όχι μόνο. Εκτός αυτού με το αρχείο όλης της μουσικής του πλανήτη και της ιστορίας να βρίσκεται σχεδόν πλήρως διαθέσιμη στο Youtube, οι ηθικοί περιορισμοί του sampling ερμηνεύονται πιο χαλαρά.

Κλοπή ή μετουσίωση;

Ανεξάρτητα με τις νομικές και οικονομικές διαστάσεις περί πνευματικής κλοπής, πολλοί είναι οι καλλιτέχνες που υποστηρίζουν πως το sampling όχι μόνο αποτελεί ουσιώδη μορφή δημιουργικής έκφρασης αλλά μια εμπειρία κάθαρσης. Επιπλέον πέρα από το γεγονός ότι αρκετοί καταξιωμένοι καλλιτέχνες οφείλουν την καριέρα τους στο sampling,  χωρίς αυτό εμείς δεν είχαμε ποτέ μερικά από τα καλύτερα άλμπουμ και κομμάτια στην ιστορία της μουσικής.

Elektra Vais

Author Elektra Vais

More posts by Elektra Vais

Leave a Reply